วิธีการเลี้ยงไหม

การเตรียมก่อนการเลี้ยงไหม

       เกษตรกรจะต้องเตรียมการก่อนที่จะเริ่มต้นการเลี้ยงไหมในแต่ละรุ่น  ดังนี้

  - อุปกรณ์การเลี้ยงไหม เช่น กระด้งเลี้ยงไหม มีด เขียง ตาข่ายถ่ายมูล จ่อ ตะแกรงร่อน ตะเกียบ ถังน้้า เข่งหรือตะกร้าเก็บใบหม่อน รองเท้าแตะ สารโรยตัวไหม ปูนขาว เป็นต้น
        - ห้องเลี้ยงไหม ส้าหรับในส่วนของอุปกรณ์และห้องเลี้ยงไหมจะต้องท้าความสะอาดโดยการล้างด้วยผงซกฟอก และตากแดดให้แห้ง เพื่อเป็นการฆ่าเชื้อโรค ซึ่งเป็นวิธีการป้องกันก้าจัดโรคที่ดีที่สุด

เทคนิคการเลี้ยงไหมวัยอ่อน

          ไหมวัยอ่อน หมายถึง ตัวหนอนไหมตั้งแต่วัย1-วัย3 การเจริญเติบโตรวมประมาณ 10 วัน
     -  การเก็บใบหม่อนส้าหรับเลี้ยงไหมวัย อ่อน จะท้าการเก็บหม่อนจากใบที่ 3-4 นับ จากยอดลงมา เนื่องจากไหมวัยอ่อนต้องการใบหม่อนที่มีความอ่อนนุ่ม
     -  การให้ใบหม่อนและการจัดการสภาพแวดล้อมที่ดีและเหมาะสม ทำการหั่นใบหม่อนให้มีความกว้าง 1.5-2.0 x 1.5-2.0 เซนติเมตร พอขึ้นวัย3 หั่นใบหม่อนให้ขนาดโตขึ้นได้  ในการขยายพื้นที่เลี้ยงให้ใช้ตะเกียบเพื่อป้องกันการติดแพร่ระบาดของโรค

การจัดการไหมนอนและไหมตื่น 

           - ไหมนอน หมายถึง หนอนไหมหยุดกินอาหาร เพื่อการเปลี่ยนวัยแต่ละวัยหนอนไหมจะหยุดกินใบหม่อนประมาณ 1 วันหรือ 1 วันครึ่ง

           - ไหมตื่น หมายถึง หนอนไหมที่ผ่านการนอนพักหยุดกินใบหม่อนและตื่นขึ้นมาพร้อมกับทำการลอกคราบ

           - การถ่ายมูลไหม หมายถึง การท้าความสะอาดกระด้งเลี้ยงไหมโดยการเอาเศษเหลือใบ

ประวัติความเป็นมาของผ้าไหม 

        ผ้าไหมไทยเป็นมรดกทางวัฒนธรรมการแต่งกายที่สืบสานกันมากว่า3,000ปีมาแล้วโดยมีแหล่งสำคัญอยู่ที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและได้ขยายไปยังภาคเหนือตอนบนจนปัจจุบันได้แพร่กระจายไปทุกภูมิภาคของประเทศซึ่งมีความแตกต่างกันในลวดลายตามเชิงความคิดและวัฒนธรรมแต่ละท้องถิ่น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระผู้ทรงฟื้นฟูไหมไทย วัสดุธรรมชาติที่ทรงคุณค่าทางเศรษฐกิจคงไม่มีสิ่งใดเทียบเท่าเส้นใยไหมที่ทำให้ได้สิ่งทอที่สวยงามดังเช่นผ้าไหมไทยที่มี ความงามเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว จนมีชื่อเสียงลือไปทั่วโลก การผลิตไหมในประเทศไทยได้เริ่มพัฒนาขึ้น เมื่อรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ซึ่งเป็นยุคแห่งการฟื้นฟูส่งเสริมและพัฒนาการปลูกหม่อน เลี้ยงไหม สาวไหม และทอผ้าไหม จนปัจจุบันการผลิตไหมในประเทศไทยเป็นการสร้างอาชีพและรายได้ให้กับประชาชน
 

การทอผ้าไหมในประเทศไทยในอดีตมีการทำกันในครัวเรือนขึ้นเพื่อใช้ในงานพิธี เช่น งานบุญ งานแต่งงาน 

            ชุมชนแห่งนี้เดิมเป็นชาวมุสลิมเชื้อสายเขมรอพยพเข้ามาอาศัยอยู่ตั้งแต่ตอนต้นกรุงรัตนโกสินทร์มีความชำนาญใน การทอผ้าไหมซึ่ง จิม  ทอมป์สัน ได้เข้ามาสนับสนุนให้ชาวบ้านในชุมชนทอผ้าไหมสามารถสร้างรายให้ชาวบ้านมากขึ้น หลังจากนั้นได้มีการปรับปรุงผ้าไหมไทยโดยใช้หลักการตลาดการผลิตเพื่อขยายตลาดและทำการบุกเบิกผ้าไหมของ ไทยไปสู่ตลาดต่างประเทศโดยเฉพาะสหรัฐอเมริกาต่อมาในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่5)ได้ส่งเสริมให้ใช้ผ้าไหมส่วนการปลูกหม่อนเพื่อเลี้ยงไหมได้รับการสนับสนุนจากประเทศญี่ปุ่น หลังสงคราม โลกครั้งที่สอง ได้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของผ้าไหมไทยขึ้น โดย  เจมส์ แฮร์ริสัน วิสสัน ทอมป์สัน ชาวสหรัฐอเมริกา ได้ซื้อผ้าไหมไทยลวดลายต่างๆเก็บสะสมไว้และทำการศึกษาลวดลายผ้าไหมในหมู่บ้านที่เป็นแหล่งการผลิตผ้าไหมพร้อมกับเสาะแสวงหาช่างทอผ้าไหมฝีมือดีในที่สุดได้พบช่างมีฝีมือถูกใจที่กรุงเทพมหานครบริเวณชุมชนบ้านครัว (หลังโรงแรมเอเชียเขตราชเทวีในปัจจุบัน)
         ชุมชนแห่งนี้เดิมเป็นชาวมุสลิมเชื้อสายเขมร อพยพเข้ามาอาศัยอยู่ตั้งแต่ตอนต้นกรุงรัตนโกสินทร์ มีความ ชำนาญในการทอผ้าไหม ซึ่ง จิม ทอมป์สัน ได้เข้ามาสนับสนุนให้ชาวบ้านในชุมชนทอผ้าไหม สามารถสร้างรายให้ ชาวบ้านมากขึ้น หลังจากนั้นได้มีการปรับปรุงผ้าไหมไทยโดยใช้หลักการตลาด การผลิต เพื่อขยายตลาด และทำการบุกเบิกผ้าไหมของไทยไปสู่ตลาดต่างประเทศ โดยเฉพาะสหรัฐอเมริกา

บทนำ - ก่อนจะเป็นเส้นไหมไทย

บทนำ - ก่อนจะเป็นเส้นไหมไทย 

             เส้นไหมไทย ราชินีแห่งเส้นใย สานต่อผ้าไหมไทย หลายๆคนรู้จักผ้าไหมไทย เพราะเป็นสิ่งทอไทยที่มีความงดงาม มีเสน่ห์ต่อผู้พบเห็นเป็นอย่างยิ่ง แต่ก็คงยังมีอีกหลายๆคนที่ยังไม่ทราบว่า กว่าจะเป็นผืนผ้าไหมที่มีความสวยงาม และมีเอกลักษณเป็นผ้าไหมไทยนั้น ต้องผ่านขั้นตอน กระบวนการต่างๆ ผนวกปัญญาของบรรพบุรุษไทยมาอย่างลึกซึ้ง
            ดังนั้นเรามารู้จักต้นกำเนิของความเป็นผ้าไหมไทยกันเถิด จุดเริ่มต้น คือ เป็นการร่วมประสานกันระหว่างพืชและสัตว์ นั่นคือ ต้นหม่อนกับตัวหนอนไหม
            ต้นหม่อน เป็นพืชยืนต้นชนิดหนึ่งที่มีรูปเป็นไม้ทรงพุ่ม เป็นพืชยืนต้น ใบหม่อนเป็นอาหารที่ดีที่สุดของหนอนไหม เส้นไหมจะมีคุณภาพดีหรือไม่ ผลผลิตต่อไร่จะมากหรือน้อย คุณภาพของใบหม่อนมีส่วนสัมพันธ์โดยตรง รวมทั้งกระบวนการบริหาร จัดการแปลงหม่อนเพื่อการใช้ประโยชน์สูงสุดด้วย
              เอกสารชุดนี้ได้จัดทำขึ้นเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ถ่ายทอดเรื่องการทอผ้าไหมและพัฒนาทักษะอาชีพให้มีประมากขึ้น 
              วิทยาลัยชุมชนนราธิวาส หวังเป็นอย่างยิ่งว่า การจัดทำเอกสารฉบับนี้จะทำให้เกิดการเพิ่มความรู้แก่ประชาชนทัาวไปและผู้ที่มีความสนใจ 
                                                                                         กลุ่มงานอำนวยการ
                                                                                      วิทยาลัยชุมชนนราธิวาส
                                                                                           พฤษภาคม 2556